Ngap Padhi Tanâh, còn gọi là Ngap Kamruai, theo tiếng Việt thường gọi là lễ Cúng Đất Đai. Đây là một nghi lễ tâm linh quan trọng trong đời sống tín ngưỡng của người Chăm Bani, thể hiện mối quan hệ thiêng liêng giữa con người – đất đai – thần linh – tổ tiên.
Thời điểm cúng đất đai
Theo phong tục xưa, lễ cúng đất thường được tổ chức vào tháng 7 hoặc tháng 9 theo lịch Chăm. Ngày nay, do dân số tăng, nhà cửa san sát và nhu cầu sinh hoạt thay đổi, một số làng có thể linh động tổ chức vào các tháng khác, miễn là đúng nghi lễ và được Po Acar xem ngày phù hợp.
Quan niệm tâm linh về đất đai
Trong quan niệm của người Chăm, mỗi mảnh đất đều có một vị Yang Tanâh (Thần Đất) trông coi và che chở. Vì vậy, bất kỳ công việc nào liên quan đến đất đai như: dựng nhà, sửa chữa, khai phá, sinh sống lâu dài, đều phải làm lễ xin phép và tạ ơn Yang Tanâh, còn gọi là Tanâh Riya, để mọi việc được hanh thông, tránh điều xui rủi.
Lễ cúng đất đai của người Chăm thường vào gà, ra dê, và tránh ngày Suk (thứ Sáu). Theo quan niệm tâm linh, nghi lễ này không chỉ là xin phép Thần Đất mà còn là mời tổ tiên về quy tụ, chứng giám và phù hộ cho con cháu.
Ý nghĩa của lễ Ngap Kamruai
Lễ cúng đất đai mang nhiều ý nghĩa sâu sắc: Tạ ơn thần linh đã che chở đất đai, nhà cửa, gia đình được bình an. Cầu xin sự phù hộ cho năm mới, mong làm ăn thuận lợi, gia đạo yên ổn. Theo tín ngưỡng dân gian, thế giới con người luôn song song với thế giới vô hình. Vì vậy, lễ cúng đất còn là sự kính trọng và cầu hòa với các vong linh cư ngụ trên mảnh đất, mong họ chấp thuận và không quấy nhiễu.
Ngày xưa, lễ cúng đất thường được thực hiện 5 năm một lần, thể hiện ước nguyện được Yang Tanâh tiếp tục bảo hộ mảnh đất của gia đình khỏi điều dữ.
Ý nghĩa của lễ Ngap Kamruai
Khi cúng đất sau khi xây dựng hoặc sửa chữa nhà cửa, gia chủ cần tham khảo ý kiến Po Acar – người am hiểu phong thủy Chăm, lịch pháp và nghi lễ, để chọn thời điểm phù hợp với tuổi gia chủ, tránh phạm điều kiêng kỵ.
Trình tự nghi lễ Ngap Kamruai (cúng tạ đất đai)
Buổi trưa
13h00: Gia chủ mời Po Acar hoặc Mâdin đến chuẩn bị nghi lễ hiến tế cặp gà.
Buổi chiều – vào gà (3 bước)
Bước 01 – 17h00
Gia chủ chuẩn bị mâm cúng đất với cặp gà, mời 3 vị Po Acar và 1 bà Buh làm lễ.
Bước 02 – 19h00
Po Acar dùng lễ vật Kamang (bỏng lúa rang), sau đó niệm các bài kinh:
ꨢꨦꨪꩆ
ꨁꩆ ꨔꩀ ꨨꨫ ꨕꨯꩀ
ꨁꩆ ꨀꩉ ꨔꩌꨭ
ꨁꩆ ꨗꨩ ꨨꨯꩀ ꨤꨩ
và kết thúc tại ꨕꨀꨩ ꨚꨢꩇ
Bước 03 – 21h00
Dùng bánh Hakul (bánh hấp truyền thống làm từ bột gạo), sau đó niệm kinh Pha Thi Hah.
Buổi sáng – ra dê (4 bước)
Bước 01 – 5h00 sáng
Po Acar dùng Kamang, niệm các bài kinh:
ꨢꨦꨪꩆ
ꨁꩆ ꨔꩀ ꨨꨫ ꨕꨯꩀ
ꨁꩆ ꨀꩉ ꨔꩌꨭ
ꨁꩆ ꨗꨩ ꨨꨯꩀ ꨤꨩ
và kết thúc tại ꨕꨀꨩ ꨚꨢꩇ
Bước 02
Sau khi niệm kinh Dà Sin, gia chủ soạn chè ra cúng. Dùng xong phần chè, Po Acar tiếp tục niệm kinh ꨜꨶꨩ ꨧꨪꨨꩍ.
Bước 03 – 6h00 sáng
Khi mặt trời vừa lên, Po Acar gọi bà con hỗ trợ gia chủ xoay đầu rạp lễ, một Po Acar tiến hành hiến tế một con dê. Xong lễ, các Po Acar về nhà tắm rửa thanh tịnh.
Bước 04 – 7h30 đến 8h00
Gia chủ mang lễ vật đến 3 vị Po Acar để cúng dê và ꨤꩀ ꨝꨭꨤꨩ, hoàn tất nghi lễ Ngap Kamruai.
Ngap Kamruai không chỉ là nghi lễ cúng đất, mà còn là cách người Chăm Bani gìn giữ sự hài hòa giữa con người – thần linh – tổ tiên – đất đai, thể hiện đạo lý “ở có phép, làm có xin”, sống thuận theo luật thiêng của đất trời.
Leave a Reply