Vì sao trầm hương không thể thiếu trong đời sống người Chăm?

Trong đời sống tâm linh của người Chăm, có những giá trị bền bỉ theo năm tháng. Trầm hương là một trong số đó. Không chỉ tỏa hương cho không gian nghi lễ, trầm còn là sợi dây vô hình kết nối con người với tổ tiên, với Po Yang và cõi thiêng – nơi gửi gắm niềm tin, lòng thành và đạo hiếu của bao thế hệ.

Với người Chăm, trầm hương mang ý nghĩa thanh tịnh và kính lễ. Khi nén trầm được châm lên, không gian lập tức được thanh lọc, những tạp niệm lắng xuống, lòng người trở nên an định. Làn khói mỏng bay chậm, không vội vàng, được xem là con đường dẫn lời cầu nguyện của con cháu đến với tổ tiên, Po Yang và các đấng linh thiêng. Không có khói trầm, nghi lễ trở nên thiếu linh hồn, lời khấn khó trọn vẹn.

Trong các nghi lễ Chăm Bani và Balamon, trầm hương giữ vai trò trung tâm. Trước khi hành lễ, chức sắc phải châm trầm để “mở lễ”, xin phép cõi thiêng cho nghi thức được tiến hành thuận đạo. Trầm giúp người chủ lễ giữ tâm tĩnh, giữ lời kinh để mỗi câu đọc không chỉ vang lên trong không gian mà còn thấm sâu vào cõi tâm linh. Trầm vì thế trở thành vật dẫn truyền sự thành kính, là chứng nhân thầm lặng của mọi nghi thức thiêng.

Trầm hương cũng gắn liền với đạo hiếu của người Chăm. Trong các dịp cúng tổ tiên, lễ tạ ơn, lễ cầu an, cầu mùa, nén trầm luôn được dâng lên đầu tiên. Đó là cách con cháu bày tỏ lòng biết ơn nguồn cội, mời tổ tiên về sum họp, chứng giám cho nếp sống và đạo hạnh của hậu duệ. Hương trầm không chỉ gọi mời mà còn giữ cho mối liên kết giữa các thế hệ luôn được tiếp nối.

Không chỉ trong nghi lễ lớn, trầm hương còn hiện diện trong đời sống thường nhật. Nhiều gia đình người Chăm đốt trầm vào những thời khắc quan trọng: đầu ngày, trước khi cầu nguyện, khi trong nhà có việc hệ trọng, hay khi cần tịnh tâm. Trầm giúp không gian trở nên ấm áp, linh thiêng, nhắc nhở con người sống chậm, sống đúng, sống thuận với đạo lý tổ tiên để lại.

Bởi vậy, đối với người Chăm, trầm hương là vật không thể thiếu. Thiếu trầm, nghi lễ mất đi sự thanh khiết; thiếu trầm, đời sống tâm linh trở nên khô cạn. Trầm hương không chỉ thơm cho không gian, mà còn giữ cho đạo – tâm – phước của con người được bền vững qua năm tháng.

Trầm hương, vì thế, không chỉ cháy trong lửa, mà còn cháy trong ký ức, trong niềm tin và trong mạch sống văn hóa của người Chăm từ bao đời nay./.

Ai Nghiem