Nhìn vào hai bức ảnh này, bạn có thể cảm nhận ngay sự trang nghiêm và thuần khiết toát ra từ các vị Po Acar. Tất cả đều mặc áo trắng, đầu đội khăn Mâthem và quàng khăn Njram đặc trưng. Và nếu để ý kỹ hơn, không một ai có tóc hay râu. Đây không phải ngẫu nhiên, đây là giáo luật tâm linh nghiêm cẩn mà bất kỳ Po Acar nào cũng phải tuân theo suốt đời.
Po Acar là ai?
Po Acar là các tu sĩ phụng sự Po Awlua Hok (Thượng đế) trong Sang Magik. Họ thay mặt cộng đồng thực hiện các nghi lễ hôn nhân, tang ma, cầu an, và đặc biệt là tháng Ramâwan linh thiêng. Khi đã thọ nhận danh phận Po Acar, toàn bộ thân xác và tâm hồn họ không còn thuộc về cõi phàm nữa.
Vì sao không được để tóc lẫn râu?
Trong tâm linh Chăm Bani, thân xác Po Acar là thân xác thánh hiến, phải luôn ở trạng thái thanh khiết tuyệt đối trước Po Awlua Hok. Cả tóc lẫn râu đều bị xem là ô uế vì:
Tóc và râu là dấu vết của đời thế tục, gắn với bản năng phàm trần, ái dục, cuộc sống của một người đàn ông bình thường. Po Acar phải cắt đứt tất cả sợi dây ràng buộc với cõi trần, từ đỉnh đầu xuống đến cằm.
Tóc và râu tích tụ tạp uế, bụi bặm, mồ hôi, thức ăn bám vào tóc và râu bị xem là “ô uế nghi lễ”, khiến thân thể không đủ thanh sạch để đứng trước Thánh trong các buổi hành lễ.
Cạo đầu và cạo râu là nghi thức chuyển hóa, Khi một người được nhận vào hàng ngũ Po Acar, việc cạo sạch toàn bộ tóc và râu chính là khoảnh khắc thiêng liêng nhất: từ một người trần thế bước sang thân phận người của Po Awlua Hok. Lưỡi dao cạo không chỉ loại bỏ tóc râu, nó cắt đứt toàn bộ quá khứ phàm tục.
Để tóc hoặc râu mọc lại là phạm giới. Tóc hay râu mọc lại mà không cạo là hành động tượng trưng cho việc từ bỏ thân phận thiêng liêng, quay về cõi phàm, một sự xúc phạm đến Po Awlua Hok không thể chấp nhận trong cộng đồng Bani.
Ý nghĩa của khăn Mâthem và khăn Njram
Chính vì đầu đã cạo trọc, biểu trưng của sự thuần khiết, Po Acar đội khăn Mâthem và quàng khăn Njram như một lớp phẩm phục thiêng liêng. Khăn không phải để che tóc, mà là lớp y phục của người đã từ bỏ tóc. Màu trắng của khăn và áo chính là màu của sự thanh khiết, tinh khôi trước mặt Po Awlua Hok.
Sự đối lập thú vị với Po Basaih Balamon
Cùng trong một cộng đồng Chăm, các chức sắc Po Basaih của phái Balamon lại búi tóc dài, xem mái tóc là nơi tích tụ linh lực thần thánh. Trong khi đó Po Acar Bani lại cạo trọc hoàn toàn, từ bỏ tất cả để đạt đến sự thuần khiết trước Po Awlua Hok. Hai triết lý đối lập nhau hoàn toàn, nhưng lại cùng tồn tại hài hòa trong nền văn hóa Chăm ngàn năm, điều hiếm có trên thế giới.
Hệ quả nếu Po Acar vi phạm?
Po Acar vi phạm phải thực hiện lễ Thaw Bah, nghi thức tạ lỗi trước Po Awlua Hok để xin được thanh tẩy lại. Mọi nghi lễ do một Po Acar không thanh khiết thực hiện đều bị xem là vô hiệu về mặt tâm linh, ảnh hưởng trực tiếp đến cả gia đình nhờ cậy nghi lễ đó.
Điều độc đáo của đạo Bani
Trong Hồi giáo chính thống, để râu lại được khuyến khích, thậm chí là noi gương Thiên sứ. Vậy mà Po Acar Chăm Bani lại hoàn toàn ngược lại! Đó là vì đạo Bani là một hành trình bản địa hóa độc đáo, người Chăm đã dung hòa Islam với tín ngưỡng Champa bản địa, tạo ra một hệ thống tâm linh không nơi nào có được trên thế giới.
Nhìn ánh mắt thành kính và dáng đứng trang nghiêm của các Po Acar trong ảnh, bạn có thể cảm nhận rõ ràng: đây không chỉ là trang phục, không chỉ là nghi lễ. Đây là cả một đời người dâng hiến cho Po Awlua Hok.
Bạn biết thêm điều gì về văn hóa Chăm Bani? Hãy chia sẻ cùng mình nhé!
Leave a Reply