Năm nay, khi Ramâwan gặp Tết Nguyên Đán, những ngày nghỉ trở nên dài hơn. Nhưng trong lòng tôi và biết bao người Chăm, vẫn còn đó niềm mong mỏi: Một ngày nào đó, Ramâwan và Katé – những lễ hội thiêng liêng nhất của dân tộc mình – sẽ được Nhà nước công nhận chính thức như Tết của người Kinh. Không phải vì đặc quyền, mà vì sự công bằng. Bởi đây là dịp duy nhất trong năm mà linh hồn người Chăm được trở về với tổ tiên, với cội nguồn.
Có Nhất Thiết Phải Về Quê Không?
Câu hỏi ấy, có lẽ chỉ người xa xứ mới hiểu trọn vẹn.
Người Chăm Bani bắt đầu tảo mộ từ ngày 27 đến 30 tháng Sak-ban [8] – những ngày tháng giẫy mả, khi con cháu quét dọn mồ mả ông bà, làm lễ mời gia tiên về. Rồi mùng 1 tháng Ramâwan [9], Po Acar bước vào chùa, bắt đầu một tháng chay tịnh, tĩnh tâm. Và kết thúc vào mùng 2 tháng Sa-wal [10] – ngày đại lễ, ngày sum họp.
Với những người trẻ mưu sinh xa quê, khi lịch bắt đầu lật sang những trang cuối tháng Sak-ban, niềm mong mỏi được về nhà trỗi dậy mãnh liệt đến nghẹn ngào. Đó không chỉ là về thăm, mà là về hoàn thành trách nhiệm với tổ tiên, với cha mẹ, với chính mình.
Nỗi Nhớ Của Những Người Xa Xứ
Tôi còn nhớ những ngày đầu vào Sài Gòn làm việc. Nỗi nhớ quê hương, nhớ gia đình nặng trĩu từng đêm không ngủ. “Giờ mình chỉ mong tới ngày đón xe về. Cả một năm ở nơi xa xứ, giờ chỉ ngóng ngày được về quê thôi” –
Ngư Ngọc Bích (29 tuổi, quê Văn Lâm, làm việc ở TPHCM) từng chia sẻ:
“Nhớ quê, nhớ nhà. Nhớ cái vườn rau nhỏ trước sân. Nhớ bọn trẻ trong xóm. Nhớ mẹ… Mỗi ngày trôi qua, sự nhớ nhung càng dâng cao. Dù phải mưu sinh vất vả, nhưng đợi Ramâwan là đợi được về.”
Có đồng nghiệp của Bích chọn ở lại thành phố để làm thêm, kiếm chút tiền bù đắp cho một năm khó khăn. Nhưng Bích quyết: Ramâwan này phải về. “Ramâwan là phải về nhà với gia đình. Niềm hạnh phúc lớn nhất là được ở bên người thân. Dù có làm ra tiền, nhưng đón Ramâwan ở xa, lòng cứ chạnh đau khôn nguôi.”
Cha Mẹ Chẳng Cần Gì, Chỉ Cần Con Về
Còn bản thân tôi, dù khó khăn, thiếu thốn, dù túi tiền eo hẹp hay thậm chí trống rỗng, Ramâwan vẫn phải về.
Bởi cha mẹ không cần gì đâu con. Họ chỉ mong sao sau một năm con sống xa quê, trở về bình an vô sự. Mấy ngày trước Ramâwan, khi tôi háo hức kể sẽ mua quà này quà kia mang về, cha mẹ chỉ mỉm cười: “Cha mẹ không cần gì cả. Chỉ mong con khỏe mạnh, Ramâwan về nhà với cha mẹ là đủ rồi.”
Câu nói giản dị ấy như vỗ về tâm hồn người con xa xứ.
Gia Đình – Hai Chữ Thiêng Liêng Nhất
Khi xa quê, hai chữ gia đình trở nên thiêng liêng đến lạ kỳ. Mấy năm mưu sinh bằng đủ thứ nghề ở thành phố, có năm thiếu thốn, có năm dư dả. Nhưng năm nào cũng vậy – khoảng 24, 25 tháng Sak-ban là tôi lên xe về quê.
Vì tôi biết, cha mẹ mong mỏi điều đó. Và tôi tin, cha mẹ nào cũng mong con cái trở về đoàn viên những ngày Ramâwan. Nên dù bận rộn, vất vả đến đâu, mỗi người hãy cố gắng sắp xếp để những ngày lễ thiêng liêng này được sum họp bên gia đình.
Ramâwan không chỉ là lễ hội. Đó là hơi thở của tâm hồn dân tộc. Là sợi dây kết nối thế hệ này với thế hệ khác. Là lời nhắc nhở: Dù đi xa đến đâu, đừng quên cội nguồn mình từ đâu mà ra.
Và một ngày, tôi tin rằng, Ramâwan sẽ được tôn vinh đúng với giá trị của nó – là di sản văn hóa cần được bảo tồn, là quyền lợi chính đáng của cộng đồng Chăm trên chính mảnh đất tổ tiên.
Ramâwan – một trong những lễ hội lớn và thiêng liêng nhất trong năm của người Chăm. Một dịp để trở về. Để nhớ. Để yêu thương. Để là chính mình.
Leave a Reply