Trong đời sống tâm linh của người Chăm, ít có thứ gì vừa gần gũi vừa thiêng liêng như nén trầm hương. Đốt trầm không phải để thơm nhà, càng không phải để “cho đúng nghi thức”. Khói trầm chính là tiếng nói thầm lặng của con người gửi lên cõi thiêng.

 Khói trầm, con đường thanh sạch nối hai thế giới

Khi trầm được châm lên, đó là lúc cây cầu mềm mở ra, dẫn đường cho tổ tiên và Po – Yang trở về chứng lễ. Mọi nghi lễ lớn nhỏ,từ cúng tổ dòng họ, lễ tại đền tháp, đến nghi thức Bani trong chùa, đều mở đầu bằng nén trầm ấy.

 Trầm hương, năng lực thanh lọc không gian và tâm thức

Người Chăm tin rằng: “Không gian sạch thì thần linh mới ngự.Tâm sạch thì lời khấn mới linh.” Khói trầm lan ra, cuốn theo những điều nặng nề, trả lại sự tinh khiết cho cả nơi chốn lẫn lòng người.

 Nén trầm, điểm tựa để chức sắc giữ sự an định

Trong các lễ Bani – Balamon, chức sắc như Po Gru, Po Adhia… luôn ngồi cạnh nén trầm trước khi đọc kinh. Khói trầm giúp tâm trí lắng lại, giữ hơi thở đều đặn, để lời kinh bay cao và đến nơi cần đến.

 Trầm, biểu tượng của lòng hiếu kính

Mỗi nén trầm là lời thầm thì: “Chúng con không quên nguồn gốc. Chúng con nhớ đường về.” Đốt trầm là cách mời tổ tiên chứng giám lòng thành, để thấy con cháu vẫn giữ nề nếp và đạo hạnh của ông bà.

 Nén trầm mở đầu, lời răn giữ đạo cho sạch

Không phải ngẫu nhiên mà bất cứ nghi thức Chăm nào cũng bắt đầu bằng trầm hương. Đó là lời nhắc sâu sắc: “Giữ tâm sáng, giữ đạo sạch. Tổ tiên chỉ ở lại nơi có sự chân thật.”

Vì vậy, đốt trầm trong văn hóa Chăm không chỉ là một nghi lễ. Đó là khoảnh khắc con người soi lại chính mình, kết nối với tổ tiên, và giữ cho đạo ông bà luôn ở trong sự thanh khiết và linh thiêng của từng làn khói mỏng.

Nguyễn Ngọc Quỳnh