Nhìn từ lịch pháp, nghi lễ và triết lý tín ngưỡng; Một trong những điểm dễ gây nhầm lẫn nhất giữa tôn giáo Bani của người Chăm và Hồi giáo Islam là tháng Ramâwan và tháng Ramadan. Sự tương đồng về tên gọi và một vài hình thức bề ngoài khiến nhiều người vội vàng…
Trong văn hóa Chăm, đặc biệt trong nếp đạo của chức sắc Bani, việc dùng vị mặn khởi lễ (muối và nước mắm) trước khi dùng các món ăn không phải là thói quen sinh hoạt, mà là một nghi thức mang ý nghĩa tâm linh và lễ giáo sâu sắc. Thể hiện sự tinh…
DARe Project Article 10 ꨕꨫ ꨆꩊ ꨊꨶꨮꩆ ꨢꨭ꩝ ꨢꨶꨮꩆ ꨎꩃ ꨙꨯꩌ ꨧꩇ ꨢꨶꨮꩆ ꨞꨳꩆ ꨨꨣꨬ꩝ ꨟꨪꩆ ꨓꨮꩊ ꨥꩀ ꨀꨇꩉ ꨥꩀ ꨀꨇꩉ ꨤꨯꨱꨥ ꨟꨪꩆ꩞ ꨀꨇꩉ ꨗꨯꩌ ꨨꨭꨩ꩝ ꨟꨪꩆ ꨂꨣꩃ ꨅꨩ ꨟꩀ ꨚꨳꨮꩍ ꨥꩀ ꨀꨗꨇꩆ ꨚꨴꨯꨱꩃ꩞ ꨕꨫ ꨓꨔꨶꨪꩀ ꨘꩆ꩝ ꨊꨶꨮꩆ ꨢꨭ ꨟꩀ ꨀꨇꩉ ꨗꨯꩌ ꨚꨳꨮꩍ ꨥꩀ ꨆꨖ ꨆꨪꨥ – ꨧꨩ ꨆꨖ ꨀꨓꩍ꩝ ꨌꨶꩂ ꨆꨙꩍ ꨧꨯꨱꩃ ꨣꨤꨯꨩ ꨚꨓꩅ…
DARe Project Article 9 ꨟꨗꨯꨱꩀ ꨆꨭ ꨧꨩ ꨣꨪꨝꨭꨥ ꨈꨪꨤꨰ ꨆꨢꨶ ꨓꨶ ꨙꨯꨩ ꨋꩇ ꨛꨯꨮ ꨈꨪꨗꨶꨮꩉ. ꨈꨪꨤꨰ ꨝꨳꩀ ꨚꨴꨯꨱꩃ꩝ ꨧꨩ ꨔꨴꨭꩍ ꨝꨩ ꨧꨩ ꨣꨪꨓꨭꩍ ꨟꨗꨶꨪꩋ ꨧꨯꨱꩃ ꨇꩆ ꨀꨥ ꨧꨯꨱꩃ ꨆꨢ ꨝꨪꨆꩆ ꨚꨳꨮꩍ ꨀꨝꨪꩍ ꨧꨩ ꨔꨭꩆ꩞ ꨨꨯꨩꩅ ꨓꨮꩅ ꨤꨪꩅ ꨓꨳꩇ ꨕꨯꩌ ꨟꨗꨶꨪꩋ ꨢꨮꨭ ꨆꨮꨭ ꨧꨯꨱꩃ ꨢꩆ ꨧꨯꨱ ꨗꨯꨱ ꨚꩀ ꨗꨈꩉ ꨀꨓꩍ꩞ ꨟꨗꨯꨱꩀ ꨆꨮꨭ ꨨꨝꩉ ꨚꨟꨓꨰ ꨟꨗꨶꨪꩋ ꨚꩀ…
DARe Project Article 8 ꩜ ꨗꨫ ꨕꨤꨭꨆꩊ ꨕꨶ ꨨꨕꨳꨪꩇ ꨚꨧꩃ ꨅꩃ ꨘꩆ ꨧꨯꨱꩃ ꨟꨭꩀ ꨘꩆ ꨝꨳꩀ ꨟꨕ ꨟꩍ ꨚꨣꨳꩀ ꩝ ꨝꨵꨯꨱꩍ ꨕꨶ ꨨꨕꨳꨪꩇ ꨚꨧꩃ ꨅꩃ ꨟꨭꩀ ꨘꩆ ꨛꨩꨎꨳꨮꩃ ꨨꨭ ꨕꨶ ꨂꨣꩃ ꨀꨗꩀ ꨤꨆꨬ ꩞ ꨝꨣꨮꨭ ꨟꩃ ꨕꨶ ꨨꨕꨳꨪꩇ ꨚꨧꩃ ꨅꩃ ꨟꨭꩀ ꨘꩆ ꨟꨓꨰ ꨝꨵꨯꨱꩍ ꨎꨆꨕꨯꨱꩇ ꨀꨕꨬ ꨎꨆꨕꨮꩀ ꨝ ꨅꩃ ꨀꨟ ꨐꨭ ꨗꨯꨱ ꨕꩉ ꩝ ꨝꨵꨯꨱꩍ…
DARe Project Article 7 ꨕꨤꩅ ꨨꨣꨬ ꨗꨫ ꨕꨯꨱꩀ ꨨꨎꩆ ꨤꨬ ꨀꨕꨬ? ꨦꨄꨰ ꨕꨯꨱꩀ ꨀꨓꩍ꩝ ꨨꨓꨰ ꨢꨮꨭ ꨝꨡꨮꩃ ꨚꨳꨮꩍ ꨆꨵꩀ ꨨꨎꩆ ꨠꨤꩌ꩝ ꨕꨯꨱꩀ ꨤꨰꩀ ꨊꨯꨱꩀ ꨜꨭꩆ ꨕꨯꨱꩀ ꨠꨐꨭꩌ ꨆꨜꨯꨮꨩ ꨨꨕꩉ ꨓꨮꩊ ꨚꨤꨬ ꨀꨕꨬ ꨀꨳ ꨆꨆꨶꨮꩉ ꨢꨮꨭ ꨡꨯꨱꩀ ꨟꨓ ꨀꨕꨬ ꨆꨠꨬ ꨀꨥ ꨌꨭꩀ ꨤꨪꨀꩆ꩝ ꨓꨊꨪꩆ ꨢꨭꩍ ꨕꨗꩂ ꨦꨄꨰ ꨓꨭꩀ ꨀꨕꨬ ꨆꨵꨯꨱ꩝ ꨕꨶ ꨂꨣꩃ ꨟꨯꨱꩃ ꨨꨎꩆ ꨤꨰꩀ ꨓꨆꨰ…
DARe Project Article 6 ꨔꨭꩆ ꨝꨤꩆ ꨀꨕꨬ ꨦꨄꨰ ꨕꨴꨬ ꨟꨯꨱꩃ ꨀꨆꨯꨱꩀ ꨂꨣꩀ ꨗꨫ ꨀꨕꨬ ꨦꨄꨰ ꨕꨴꨬ ꨟꩃ ꨈꨯꨱꩀ ꨡꨯꨱꩀ ꨓꨯꨱꩌ ꨡꨯꨱꩀ ꩝ ꨚꨗꨶꨮꩄ ꨙꨯꩌ ꨋꩇ ꨨꨝꩉ ꨧꨫ ꨀꨝꨪꩍ ꨂꨣꩀ ꨗꨫ ꩝ ꨓꨊꨪꩆ ꨚꩆ ꨓꨊꨪꩆ ꩝ ꨝꨶꨬ ꨍꨮꩍ ꨝꨶꨬ ꩞ ꨟꨗꩃ ꨈꨮꩇ ꨕꨯꨱꩀ ꨕꨫ ꨊꨯꨱꩀ ꨈꨵꨰ ꨣꩌ ꨌꨮꩀ ꨟꨗꩃ ꨈꨮꩇ ꨕꨯꨱꩀ ꨕꨫ ꨡꨵꩃ ꨞꨭꩌ ꨆꨴꨯꨱꩃ ꨝꨗꩆ…
Trong đạo Bani Panduranga, người Chăm luôn xem hàng chức sắc như trụ cột tinh thần của cả một thôn làng. Từ ꨛꨯꨮ ꨴꨈꨭꨩ (Po Gru), ꨁꨟꩌꨲ (Imâm) đến ꨆꨓꨪꩇ (Katip), ai cũng được tín đồ trao cho trách nhiệm thiêng liêng: giữ gìn đạo hạnh, dẫn dắt bổn đạo và giữ sự thanh tịnh…
Người Êđê có truyền thuyết về loài voi trắng gắn liền với hoa văn Mnga Kteh – một trong những mô típ trang trí giá trị và tinh xảo bậc nhất trên trang phục truyền thống của họ. Tương truyền rằng thuở xưa, đồng bào Tây Nguyên phát hiện một con voi trắng tuyệt đẹp,…
Trong đời sống tâm linh của người Chăm, ít có thứ gì vừa gần gũi vừa thiêng liêng như nén trầm hương. Đốt trầm không phải để thơm nhà, càng không phải để “cho đúng nghi thức”. Khói trầm chính là tiếng nói thầm lặng của con người gửi lên cõi thiêng. Khói trầm, con…