Sau lễ Ông Giáng Trần, cộng đồng tiếp tục thực hiện lễ Tuh Brah, nghi lễ dâng gạo tưởng nhớ người đã khuất. Lễ diễn ra vào ngày thứ 27 của tháng chay tịnh Ramâwan tại Sang Mâgik, là dịp để con cháu bày tỏ lòng hiếu kính, tưởng niệm tổ tiên và cầu phúc cho những người đã về cõi vĩnh hằng.
Ý Nghĩa Lễ Tuh Brah
Gạo được đựng vào từng thúng, xếp thành hai hàng theo hướng Nam – Bắc của Sang Mâgik. Mỗi thúng có kèm 2 trứng vịt và một cây nến nhỏ. Các Po Acar ngồi đúng vị trí phần gạo của mình do người nhà mang đến.
Trước khi chia gạo, các Po Acar phải báo cho vị Imâm Tal biết số người đã mất và còn sống trong dòng tộc. Vị Imâm Tar dùng ống tre để đong gạo, đầu dài cho đàn ông, đầu ngắn cho phụ nữ. Phần xúc phía trước là cho người sống, phía sau là cho người đã khuất. Mỗi người được đong 3 ống gạo.
Sau đó, gạo được trao đổi vòng quanh giữa các Po Acar và tín đồ cho đến khi mỗi thúng có đủ phần gạo của tất cả mọi người, lễ chia gạo kết thúc.
“Tuh Brah được xem là quà gửi cho ông bà mang về cõi âm. Ngoài gạo, gia chủ còn để 2 trứng vịt và một cây nến nhỏ để làm lộ phí cho tổ tiên trở về.”
Theo quan niệm người Chăm: người trần đi xa có quà, người đã khuất cũng vậy, cũng cần được gửi quà theo.
Ý Nghĩa Lễ Lisei Yakat
Sau 30 ngày chay tịnh Ramâwan, lễ Lasei Yakat là bữa cơm sum họp để khép lại tháng thánh lễ. Đây không chỉ là lúc cảm ơn thần linh mà còn là dịp cả dòng họ, bà con láng giềng quây quần bên nhau trong niềm vui chung.
Gạo nấu cơm Yakat không phải gạo thường, đó chính là phần gạo tín đồ đã thành tâm mang vào Sang Mâgik trong lễ Tuh Brah. Sau khi nghi lễ hoàn tất, các Po Acar chia đều gạo cho nhau rồi mang về nhà nấu cơm. Bữa cơm này mở rộng cho cả dòng họ và bà con trong làng cùng đến ăn, chia sẻ với nhau trong ngày cuối cùng của tháng Ramâwan, cũng là ngày các Po Acar chính thức hoàn thành 30 ngày chay tịnh của mình.
Mâm cơm đơn giản thôi, muối mè, trứng gà hoặc vịt luộc. Nhưng có một điều đặc biệt là mọi người phải ăn bốc, không dùng muỗng hay đũa, như cách ông bà xưa vẫn hay làm.
Có vài điều cần nhớ trước khi ngồi vào mâm:
• Tắm rửa sạch sẽ trước khi ăn
• Đàn ông ngồi xếp bằng, phụ nữ ngồi duỗi chân tréo
• Không nói chuyện trong lúc ăn
• Phụ nữ đang kỳ kinh nguyệt không tham dự bữa này
Và nếu ăn hết sạch nồi cơm đã nấu, gia chủ sẽ được nhiều may mắn, bình an trong năm tới. Lễ Lasei Yakat là lời cảm ơn chân thành gửi đến Po Awlua Hok và các vị thần linh đã đồng hành, phù hộ cho người đạo Bàni vượt qua trọn vẹn tháng chay tịnh Ramâwan.
Leave a Reply