Cha là người Chăm. Mẹ là người Chăm. Ông bà là người Chăm. Cả gia đình sống giữa Làng Chăm từ đời này sang đời khác. Thế nhưng những đứa trẻ trong nhà lại chỉ nói tiếng Việt.
Buổi sáng thức dậy, chúng gọi ba mẹ bằng tiếng Việt. Ngồi vào mâm cơm, chúng trò chuyện bằng tiếng Việt. Chạy sang nhà hàng xóm chơi, chúng vẫn dùng tiếng Việt. Đến một lúc nào đó, tiếng Chăm chỉ còn vang lên từ miệng của những người già.
Nhiều người nghĩ rằng đó là chuyện bình thường. Nhưng thử hỏi, nếu một ngày con cháu không còn nói được tiếng Chăm, không hiểu được lời ông bà, không nghe được những câu chuyện cổ của dân tộc mình, thì chúng ta còn giữ lại được bao nhiêu bản sắc?
Điều đáng buồn nhất không phải là người ngoài không biết tiếng Chăm. Điều đáng buồn nhất là chính con cháu người Chăm lại xa lạ với ngôn ngữ của tổ tiên mình.
Có những cụ già muốn dạy cháu một câu tiếng Chăm nhưng đứa cháu ngơ ngác không hiểu. Có những người mẹ muốn truyền lại những lời ru ngày xưa nhưng cuối cùng phải đổi sang tiếng Việt để con dễ nghe hơn. Có những đứa trẻ mang dòng máu Chăm nhưng lớn lên không thể tự giới thiệu bản thân bằng tiếng Chăm.
Ngôn ngữ giống như chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Khi chiếc cầu ấy bị bỏ quên, khoảng cách giữa con cháu với tổ tiên sẽ ngày càng xa. Đến một lúc nào đó, những câu chuyện xưa, những lời dạy của ông bà và cả những giá trị văn hóa được truyền qua lời nói sẽ dần mất đi.
Tôi không trách những đứa trẻ. Chúng chỉ đang nói thứ ngôn ngữ mà người lớn dạy chúng mỗi ngày.
Điều khiến tôi trăn trở là tại sao trong chính ngôi nhà của mình, chúng ta lại không dành chỗ cho tiếng nói của dân tộc mình?
Chúng ta lo giữ gìn lễ tục. Chúng ta lo giữ gìn trang phục. Chúng ta lo giữ gìn các công trình tín ngưỡng. Nhưng nếu tiếng Chăm không còn được sử dụng trong gia đình thì những giá trị ấy rồi cũng sẽ dần trở nên xa lạ với thế hệ sau.
Một dân tộc không biến mất chỉ vì mất đất đai hay trải qua những thăng trầm của lịch sử. Một dân tộc bắt đầu yếu đi khi thế hệ trẻ không còn hiểu ngôn ngữ của chính dân tộc mình.
Có lẽ đã đến lúc mỗi gia đình người Chăm tự hỏi: hôm nay trong ngôi nhà của mình, tiếng Chăm còn được cất lên bao nhiêu lần?
Bởi nếu ngay trong Làng Chăm mà tiếng Chăm cũng không còn được nói, thì mai này con cháu sẽ tìm tiếng nói của tổ tiên ở đâu?
Leave a Reply